Armando

1929

Armando (Amsterdam, 1929) kwam als Herman Dirk van Dodeweerd ter wereld, maar heeft zijn naam in het register van de Burgerlijke Stand laten veranderen in Armando. De auteur verdiende zijn sporen ook buiten de literatuur als beeldend kunstenaar, violist, acteur, film- en theatermaker en journalist. Vrijwel zijn gehele oeuvre is sterk doordrongen van de Tweede Wereldoorlog, die hij als jongen meemaakte.

Armando groeide op in de buurt vankamp Amersfoort, waardoor hij de oorlog van dichtbij meemaakte. Na de oorlog studeerde Armando kunstgeschiedenis en werd hijkunstenaar. Hij sloot zich in 1959 aan bij de Informelen, een stroming die soms ook 'Art autre' of 'tachisme' werd genoemd. Deze groep kunstenaars wordt nog steeds door velen gezien als een nihilistische groep die leunde op inhoudsloze, spontane uitingen van strikt persoonlijke gevoelens.De groep was echtereerder geëngageerd. Dit uitte zich in haar belangstelling voor existentiële, politieke en maatschappelijke onderwerpen. Een jaar later ging de groep over in de Nederlandse Nulbeweging. Deze beweging had een sterke verwantschap met Op-art, Pop-art en Dada. De stroming werd gekenmerkt door het gebruik van reproductiviteit en materialen die normaliter niet in de kunst gebruikt werden.

Als violist maakte Armando deel uit van het zigeunerorkest Tata Mirando. Zijn acteerwerk verwierf grote bekendheid dankzij de samenwerking met Cherry Duyns en Jonny van Doorn in Herenleed. Vanuit Berlijn, waar Armando geruime tijd woonde, schreef hij columns voor het 'NRC Handelsblad'.

Armando was betrokken bij het literaire blad 'Glad Sivik', dat later overging in 'De Nieuwe Stijl'. Als auteur wordt hij vaak geassocieerd met de Zestigers, die anders dan de Vijftigers een nieuw realisme voorstonden. Het nieuw realisme kenmerkte zich door aandacht voor alledaagse zaken zoals techniek, sport en krantenberichten. Er werd gebruik gemaakt van readymades. De gedichten waren vaak anekdotisch en geschreven in huis-tuin-en-keukentaal. In Armando's gedichten valt het veelvoudig terugkomen van geweld op – iets dat mogelijk samenhangt met zijn oorlogservaringen. Thema's als geweld, dreiging en vijandschap zijn in zijn literaire werk vaak terug te vinden.

In 1977 ontving Armando voor 'Het gevecht' de Herman Gorterprijs. In 1985 kreeg hij voor zijn gehele oeuvre de Jacobus van Looyprijs voor dubbeltalenten. Voor 'Machthebbers' (1983) kreeg Armando de F. Bordewijk-prijs en de Multatuliprijs. Deze laatste prijs mocht hij nogmaals ontvangenvoor 'De straat en het struikgewas' (1988)en op 'Dierenpraat' volgde in 2000 een Zilveren Griffel. Voor zijn poëzie ontving Armando in 2010 de VSB Poëzieprijs.

Het Armandomuseum is sinds 2014 ondergebracht in het MOA (Museum Oud-Amelisweerd).

 

Laatst gewijzigd op 9 oktober 2013 door Gina van den Berg

Foto: Oscar van Dillen (CC)

Opnames

Bibliografie

Verzamelde gedichten (Nijgh & Van Ditmar, 1964)
De SS-ers (De Bezige Bij, 1967)
Hemel en aarde: een heroische cyclus in 3 delen (De Bezige Bij, 1971)
Vorstin der machtelozen (Eliance Pers, 1972)
De denkende, denkende doden (De Bezige Bij, 1973)
Dagboek van een dader (Tango, 1973)
Armando: nieuwe schilderijen en tekeningen, literair werk, Herenleed (Centraal Museum, 1976)
Het gevecht (Donemus, 1976)
Het gevecht: een gedicht (Boelen, 1976)
Herenleed (De Bezige Bij, 1977)
Geschiedenis van een plek (De Bezige Bij, 1980)
Tucht: gedichten 1971-1978 (De Bezige Bij, 1980)
Aantekeningen over de vijand (De Bezige Bij, 1981)
Uit Berlijn (De Bezige Bij, 1982)
Machthebbers: verslagen uit Berlijn en Toscane (De Bezige Bij, 1983)
Herenleed (Uitgeverij Galerie Lieve Hemel, 1983)
Krijgsgewoel (De Bezige Bij, 1986)
Berlijn: verhalen van een stad (Meulenhoff, 1987)
Het gevecht: een gedicht (De Bezige Bij, 1987)
De ruwe heren (De Bezige Bij, 1987)
De straat en het struikgewas (De Bezige Bij, 1988)
Dagboek van een dader (De Bezige Bij, 1990)
Uit Berlijn; Machthebbers; Krijgsgewoel (De Bezige Bij, 1993)
De boksers (Rap, 1993)
Herenleed: een ongerieflijk tweetal (De Bezige Bij, 1996)
Herenleed: vijfentwintig jaar weemoed en verlangen (De Bezige Bij, 1997)
Verzamelde gedichten (De Bezige Bij, 1999)
Haperende schepping (Augustus, 2003)
Verzamelde gedichten (De Bezige Bij, 2003)
Wel en wee (Augustus, 2005)
Gedoe (Augustus, 2006)
Soms (Augustus, 2007)
Hemel en aarde: het gevecht = Ciel et terre: la bataille (Ergo Pers, 2007)
Nee (Augustus, 2008)
Hemel en aarde: de schepping = Ciel et Terre: la création (Ergo Pers, 2008)
Berlijn (Augustus, 2009)
Dierenpraat (Augustus, 2009)
Eindelijk (Augustus, 2009)
Gedichten 2009 (Augustus, 2009)
Ze kwamen (Augustus, 2011)

Links