Simon Vinkenoog

1928 - 2009

Simon Vinkenoog (1928) was een moderne Sjamaan, bewustzijnsverruimer, mediator, archivaris, volkstuinier, maar bovenal een podiumdichter pur sang. Vinkenoog werd geboren in 1928 en overleed op 80-jarige leeftijd in 2009. Hij schreef behalve een flink aantal dichtbundels ook romans, hij maakte bloemlezingen en vertalingen, publiceerde in diverse tijdschriften, introduceerde De Vijftigers met de bloemlezing Atonaal, poseerde voor Zadkine, experimenteerde uitgebreid met marihuana en LSD, werd opgesloten in het huis van bewaring wegens marihuanabezit en organiseerde spectaculaire happenings en jazz- en poëziefestijnen.

Op zijn 21e vertrok Vinkenoog naar Parijs waar hij kennis maakte met beeldhouwers en schilders zoals Appel, Corneille en Zadkine. Hij trof daar regelmatig schrijvers onder wie Claus, Campert en Hanlo. Eveneens op 21-jarige leeftijd, begon hij vanuit Parijs het literaire tijdschrift 'Blurb'. In de periode van 1950- 1951 verschenen er acht nummers van 'Blurb' in een kleine oplage van ongeveer 150 exemplaren. De eerste vier nummers werden door Vinkenoog als eenmanspublicatie uitgegeven. Na dit vierde nummer werkten andere experimentele schrijvers mee aan het blad. Onder hen waren onder andere Hans Andreus, Armando, Hugo Claus, Jan Hanlo, W.F. Hermans en Lucebert. Daarnaast publiceerde het blad poëzie van de jong gestorven Hans Lodeizen. Op 1 juni 1951 verscheen het achtste en tevens laatste nummer van Blurb met de woorden: ‘Laten we het mooi houden, er vooral geen literatuur van maken’. Samen met het literaire tijdschrift 'Braak' luidde 'Blurb' het tijdperk van de Vijftigers in.


Op verzoek van uitgever A.A.M. Stols stelde Vinkenoog in 1951 een bloemlezing samen van Nederlandse dichters die zich daarvoor vooral ‘ondergronds’ bevonden. Deze dichtbundel, 'Atonaal', geldt als het eerste publieke manifest van de Vijftigers, die zich atonale dichters noemden. De Vijftigers waren een aantal individuele dichters zoals Andreus, Campert, Claus, Hanlo, Kouwenaar, Lodeizen en Lucebert die zich afzetten tegen het heersende dichtklimaat. Hun gedichten maakten meer gebruik van assonantie, alliteratie en ritme dan van eindrijm en was daardoor vaak erg geschikt als voordrachtspoëzie.


Vinkenoog woonde acht jaar in Parijs, van 1949 tot 1965, waar hij werkzaam was bij de UNESCO. In 1950 debuteerde Vinkenoog als dichter met de bundel 'Wondkoorts' die verscheen in de poëziereeks De Windroos.

Eenmaal terug in Nederland organiseerde Vinkenoog vele happenings en jazz & poëziefestijnen. Hij was de initiatiefnemer van de Nederlandse Sigmavereniging in Amsterdam, die als voorloper van het huidige Paradiso toneel-, dans-, en muziekworkshops, lezingen en poëzievoordrachten organiseerde.
In 1966 organiseerde Vinkenoog Poëzie in Carré, een groots poëziefestijn in Theater Carré waar vijfentwintig dichters, variërend van Adriaan Roland Holst tot Johnny the Selfkicker, gedurende vier uur hun gedichten voordroegen voor een enthousiast publiek van ruim tweeduizend man. Poëzie in Carré wordt in literatuurgeschiedenissen wel beschreven als 'de start van een ontwikkeling die tot in het begin van de eenentwintigste eeuw dichters van het publieke podium en dichters van het stille lezen tegenover elkaar zal plaatsen'.

Vinkenoog bewoog zich op velerlei gebied, als beeldend kunstenaar, organisator, schrijver en dichter. Aanvankelijk was haat een van de belangrijkste thema’s in zijn werk; later werden de gedichten onder invloed van Jack Kerouac en anderen associatief en spiritueel van aard en kwam het thema liefde centraal te staan. Sinds 1968 schreef Vinkenoog voor het spirituele tijdschrift 'Bres'. Zijn gedichten gaan over eenzaamheid, haat, dood, bloed, wraak en schuld, liefde, genieten en neuken, snokken en snakken. De laatste jaren van zijn leven genoot hij vooral de aandacht van een nieuwe generatie podiumdichters die hem als voordrachtskunstenaar als een voorloper beschouwden. Vinkenoog.
Vinkenoog was vanaf de allereerste poetry slam in Festina Lente, in 1998 juryvoorzitter bij deze slam, ook was hij verschillende te gast bij het NK Poetry Slam.


In 2004 werd hij gekozen tot ‘Dichter des Vaderlands ad interim’, maar dit werd door de initiatiefnemers 'NRC Handelsblad', 'NPS' en 'Poetry International' niet erkend.


Begin 2006 maakte Vinkenoog samen met eenmansband Spinvis de cd Ja!, waarbij Vinkenoog gedichten voorlas en Spinvis de muzikale omlijsting hierbij verzorgde. In juli 2008 verscheen de opvolger van deze cd, Ritmebox.

Bij de Tweede Kamerverkiezingen in 2006 was Vinkenoog, bekend om zijn affiniteit met geestverruimende middelen, lijstduwer voor de partij Groen Vrij!, die legalisatie van cannabis propageerde. Dit leidde niet tot een kamerzetel, maar leverde hem wel de bijnaam 'wietambassadeur' op.

Op 12 juli 2009 overleed Simon Vinkenoog in het VU medisch centrum aan de gevolgen van een hersenbloeding. Op 18 juli, zijn verjaardag, werd hij te Amsterdam begraven.

Foto: Tom Ordelman (Thor NL) (CC)

Opnames

Bibliografie

Wondkoorts (Holland, 1950)
Atonaal (bloemlezing uit de gedichten van de Vijftigers) (Stols, 1951)
Land zonder nacht (Querido, 1952)
Heren zeventien: proeve van waarneming (de Beuk, 1953)
Zolang te water: een alibi (herinneringen) (de Bezige Bij, 1954)
Lessen uit de nieuwe school van taboes en andere gedichten (de Bezige Bij, 1955)
Tweespraak: gedichten van Hans Andreus en Simon Vinkenoog (Stols, 1956)
Onder (eigen) dak (Stols, 1957)
Eerste persoon meervoud (autobiografisch) (de Beuk, 1957)
Enkele reis Nederland (Corvey, 1957)
Schrijftaal: moderne poezie (samengesteld door Simon Vinkenoog) (Steendrukkerij de Jong & Co, 1961 - 1973 (3 delen))
Spiegelschrift, gebruikslyriek (de Bezige Bij, 1962)
Hoogseizoen (roman) (de Bezige Bij, 1962)
Gesproken woord (Vinkenoog, 1964)
Liefde: zeventig dagen op ooghoogte (de Bezige Bij, 1965)
Poezie in Carré: op 28 februari 1966 in Theater Carre, Amsterdam (weergave van poeziefestival) (de Bezige Bij, 1966)
Eerste gedichten (1949 - 1965) (de Bezige Bij, 1966)
Weergaloos: ontdekkingsreizen naar de waarheid (teksten en beschouwingen) (Brand, 1968)
Wonder boven wonder: gedichten 1965 - 1971 (de Bezige Bij, 1972)
Voorzetten (Bzztoh Teater, 1973)
Naam (bibliofiele uitgave met etsen van Frank Lodeizen) (Printshop, 1974)
Mij best: gedichten 1971 - 1975 (de Bezige Bij, 1976)
Made in Limburg (Corrie Zelen, 1978)
Het huiswerk van de dichter (gedichten en aantekeningen) (Corrie Zelen, 1978)
Bestaan en begaan (1972 - 1978) (Corrie Zelen, 1978)
Nederland, Nederland, Nederland, NL (Frans de Jong, 1978)
Moeder gras: een boek over marihuana (Corrie Zelen, 1980)
Jack Kerouac in Am(ster)dam: 14/10/'79 (261 producties, 1980)
Poolshoogte: approximations 1978 - 1980 (261 producties, 1981)
Voeten in de aarde en bergen bewegen (Bauer, 1982)
Le peintre maudit (Avalon pers, 1983)
Maandagavondgedichten: 1983 - 1985 (Onze tijd, 1985)
O boze boom: i.m. Norma Pater (Exponent, 1986)
Coito ergo sum: samenspraak der eenwording (Exponent, 1986)
Op het eerste gehoor (de Beuk, 1988)
Louter genieten (Kempen, 1993)
Het hoogste woord: de stem van Simon Vinkenoog (Holmsterland/ SKF, 1996)
Vreugdevuur (Passage, 1998)
Herem'ntijd: kroniekschrijving van 30 jaar 'Wereld in Beweging' (Bres, 1998)
De ware Adam: gedichten uit de jaren negentig (B.A.C., 1999)
De ware Adam: gedichten rond de jaarwisseling (Passage, 2000)
Goede raad is vuur: een poetische handreiking (bloemlezing door Simon Vinkenoog) (Passage, 2004)
Zonneklaar: gedichten in het nieuwe millennium (Passage, 2006)
Ritmebox: Vinkenoog met Spinvis (Excelsior Recordings, 2008)
Vinkenoog verzameld: gedichten 1948 - 2008 (Nijgh & Van Ditmar, 2008)

Links