Over iPoetry

Auteursrecht & Creative Commons

Op de opnames berusten twee verschillende rechten: die van de eigenaar van de opname (in casu Stichting Poëziecircus) en die van de eigenaar van het gedicht (in casu de auteur). De auteur moet te allen tijde om toestemming gevraagd worden wanneer men zijn/haar werk openbaar maakt. iPoetry werkt met Creative Commons-licenties. Creative Commons houdt in dat werk gedeeld wordt onder de voorwaarden van de eigenaar van het werk. Deze behoudt zijn auteursrechten maar geeft anderen de mogelijkheid om het werk te gebruiken, op een manier die de auteur zelf kiest. Het wil het mogelijk maken om creatieve werken vrijer beschikbaar te stellen dan bij traditioneel auteursrecht of copyright mogelijk is.

Het Poëziecircus is een relatief kleine, ongesubsidieerde instelling. We zijn financieel en organisatorisch niet in staat het archief volgens het traditionele auteursrecht openbaar te maken. Daarom wordt aan elke dichter persoonlijk gevraagd om zijn/haar gedichten in het archief online te zetten. Het project biedt verschillende vrije licenties aan die copyrighthouders kunnen gebruiken om bij het verspreiden van informatie problemen te voorkomen die door de huidige auteursrechtwetgeving kunnen optreden. Het Instituut voor Informatierecht van de Universiteit van Amsterdam (IViR) heeft in samenwerking met de Waag Society en stichting Nederland Kennisland Nederlandse versies van de Creative Commons licenties ontwikkeld. Bernt Hugenholtz en Nynke Hendriks van het IViR hebben de licenties vertaald naar en aangepast aan het Nederlandse recht. Met de licenties kunnen Nederlandse schrijvers, fotografen, filmmakers, musici en andere contentproducenten hun werk vrij voor het publiek beschikbaar maken. De Nederlandse versie van de licentie is te vinden op de website van Creative Commons. Meer informatie: http://www.creativecommons.nl

Bij gebruik van Creative Commons-licenties blijft het auteursrecht gewoon van kracht: de creative commons-licentie die een dichter toekent aan een gedicht op iPoetry, geldt alleen voor het gebruik in deze vorm (als duidelijk met bestandsnaam omschreven audio-opname) en in deze database (iPoetry.nl) en de verwijzingen daarnaar op andere websites. Bij elk gedicht wordt de toegekende licentie duidelijk weergegeven. In alle gevallen mag er alleen voor niet-commerciële doeleinden van het gedicht gebruik worden gemaakt. De dichter behoudt de vrijheid om naast deze creative commons-licentie voor iPoetry.nl ook nog andere overeenkomsten met derden over hetzelfde gedicht af te sluiten, die andere voorwaarden vastleggen of zelfs commercieel van aard zijn, bijvoorbeeld met het oog op een boekpublicatie.

Inbreuk op de in de licentie afgebakende vrijheden op iPoetry.nl biedt ook voldoende juridische bescherming. In 2006 vond in Nederland de eerste rechtzaak plaats waarin een cc-licentie door de rechter werd getoetst. Het ging om het gebruik van enkele familiefoto’s van presentator/ondernemer Adam Curry door een roddelblad. Curry had de foto’s met een cc-licentie online gezet op de fotodatabase Flickr, met de beperking dat commercieel gebruik verboden was. De rechter oordeelde dat het tijdschrift inderdaad in overtreding met de aangegeven creative commons-licentie had gehandeld.
Tot de nadelen van de cc-licentie behoort het aspect dat gebruik ervan uitgaat van handelen ter goeder trouw. Wie kwaad in de zin heeft en bijvoorbeeld een werk tóch zelf gaat bewerken terwijl de licentie dat verbiedt, is moeilijk op te sporen. De rechtspraak in de zaak Curry (wél commercieel gebruik in geval van een niet-commerciële permissie) is wellicht eenduidiger dan wanneer de zaak een dispuut over de niet rechtmatige bewerking van materiaal betreft: wat is een ‘bewerking’? Wanneer een werk met een cc-licentie die alleen delen toestaat, wordt ‘gedeeld’ op een website die op zichzelf een nieuw creatief product is, betekent dat dan een inbreuk op de licentie? In dat soort gevallen is het oude auteursrecht eenduidiger: daar zijn alle rechten immers voorbehouden. Maar voor beginnende kunstenaars, non-profit organisaties en weinig commerciële kunstvormen als poëzie wegen deze nadelen van de cc-licentie vooralsnog niet op tegen de voordelen.